PAS128 w praktyce – jak poprawić wiarygodność danych o infrastrukturze podziemnej?

Podczas planowania inwestycji jednym z największych wyzwań jest brak pewnych informacji o infrastrukturze znajdującej się pod powierzchnią terenu.

Mapy i dokumentacja archiwalna bywają niekompletne lub nieaktualne. Rzeczywisty przebieg przewodu może różnić się od danych przedstawionych w dokumentacji.

Dlatego coraz większe znaczenie ma PAS 128 – specyfikacja określająca wymagania dotyczące wykrywania, weryfikacji i lokalizacji infrastruktury podziemnej.

Jej podstawowym celem jest uporządkowanie sposobu pozyskiwania danych i jasne komunikowanie, jak wiarygodne są informacje o rozpoznanych instalacjach.

Czym jest PAS 128?

PAS 128 to brytyjska specyfikacja opracowana przez BSI (British Standards Institution).

Aktualne wydanie to PAS 128:2022 – Underground utility detection, verification and location. Specification.

Dokument określa wymagania dotyczące planowania i prowadzenia badań, stosowanych metod detekcji, jakości danych i raportowania wyników.

PAS 128 nie jest nazwą urządzenia ani pojedynczej technologii pomiarowej.

To metodyka, która pomaga odpowiedzieć na pytanie:

Na jakiej podstawie wiemy, gdzie znajduje się dana instalacja podziemna i jak duże zaufanie możemy mieć do tej informacji?

Co oznaczają poziomy jakości QL?

Jednym z najważniejszych elementów PAS 128 jest przypisywanie rozpoznanym instalacjom poziomów jakości danych, określanych jako Quality Levels (QL).

W ramach QL-B stosuje się także bardziej szczegółowe podpoziomy jakości zależne od spełnienia określonych kryteriów.

Ważne jest, że sam szczegółowy rysunek CAD lub model 3D nie oznacza wysokiego poziomu jakości danych. O klasyfikacji decyduje sposób pozyskania i zweryfikowania informacji.

Dlaczego dokumentacja archiwalna nie wystarcza?

Wyobraźmy sobie projekt przebudowy skrzyżowania.

W dokumentacji widoczny jest wodociąg, którego przebieg naniesiono wiele lat wcześniej. Projektant wykorzystuje te dane do zaplanowania nowej instalacji.

Podczas robót okazuje się jednak, że rzeczywisty przebieg rury jest inny.

Konsekwencją mogą być kolizje projektowe, konieczność zmiany technologii robót, przestoje lub dodatkowe koszty.

PAS 128 pomaga ograniczać takie sytuacje, ponieważ wymaga rozróżnienia informacji pochodzących z dokumentacji od tych uzyskanych podczas badań i bezpośredniej weryfikacji.

Jaką rolę odgrywa georadar GPR?

Georadar jest jednym z podstawowych narzędzi wykorzystywanych przy detekcji infrastruktury podziemnej.

Pozwala analizować odbicia fal elektromagnetycznych od obiektów i struktur ukrytych pod powierzchnią.

W ramach badań typu B zgodnych z PAS 128 stosuje się metody GPR i EML, uzupełniane innymi technikami, gdy wymaga tego sytuacja.

Połączenie metod pomaga rozpoznawać zarówno instalacje przewodzące, jak i wybrane obiekty niemetalowe.

Istotne jest również geodezyjne określenie lokalizacji wykrytych obiektów i odpowiednie udokumentowanie wyników.

Georadar widzi odbicia, ale nie rozpoznaje automatycznie instalacji

Jednym z najczęstszych błędów podczas interpretacji badań georadarowych jest założenie, że wykryta anomalia oznacza konkretną instalację.

Georadar może wskazać obecność obiektu i pomóc określić jego położenie, ale sam sygnał radarowy nie zawsze pozwala rozróżnić wodociąg, gazociąg, kabel energetyczny czy inną strukturę.

Przykładowo, dwa przewody o podobnej geometrii mogą generować zbliżone obrazy radarowe, mimo że pełnią zupełnie inne funkcje.

Właśnie tutaj istotne znaczenie ma metodyka PAS 128.

Łączy ona analizę dokumentacji, rozpoznanie terenowe, pomiary georadarowe GPR i elektromagnetyczne EML oraz, w razie potrzeby, bezpośrednią weryfikację instalacji.

Pozwala to uporządkować informacje o wykrytych obiektach, zwiększyć wiarygodność interpretacji i przypisać odpowiedni poziom jakości danych.

Nie każdą instalację można jednak jednoznacznie zidentyfikować na podstawie metod bezinwazyjnych. W przypadkach wymagających pewnego potwierdzenia konieczna może być bezpośrednia weryfikacja.

Najważniejsza zasada: wykrycie obiektu nie jest równoznaczne z identyfikacją jego funkcji.

Czy wykonanie pomiarów GPR oznacza zgodność z PAS128?

Nie.

Samo wykorzystanie profesjonalnego georadaru nie jest równoznaczne z wykonaniem badania zgodnego z PAS 128.

Znaczenie mają również:

Właściwe zaplanowanie zakresu badań.

Wykorzystanie wymaganych metod detekcji.

Odpowiednia organizacja pomiarów.

Prawidłowe przypisanie poziomów jakości.

Dokumentowanie ograniczeń i niepewności.

Przygotowanie wyników zgodnie z uzgodnionymi wymaganiami.

PAS 128 jest więc przede wszystkim standardem procesu i jakości informacji, a nie cechą konkretnego georadaru.

Co zyskuje inwestor?

Najważniejszą korzyścią jest większa przejrzystość danych o infrastrukturze podziemnej.

Inwestor i projektant mogą łatwiej odróżnić przebieg instalacji potwierdzony pomiarami od przebiegu przyjętego na podstawie dokumentacji.

Dzięki temu możliwe jest lepsze planowanie prac, wskazywanie obszarów wymagających dodatkowej weryfikacji i świadome zarządzanie ryzykiem.

Nie oznacza to całkowitego wyeliminowania niepewności. Nawet prawidłowo wykonane badania nie gwarantują wykrycia wszystkich instalacji.

PAS 128 a BIM i GIS

Dane pozyskane podczas badań mogą być wykorzystane w systemach GIS, dokumentacji projektowej oraz modelach BIM.

Szczególnie ważne jest zachowanie informacji o źródle i poziomie jakości danych.

Model przedstawiający przebieg sieci może wyglądać bardzo precyzyjnie, ale jego wiarygodność zależy od jakości danych wejściowych.

Dlatego dobre opracowanie przestrzenne powinno umożliwiać rozpoznanie, które elementy zostały wykryte, które bezpośrednio zweryfikowano, a które pochodzą z dokumentacji lub interpretacji.

Podsumowanie

PAS 128 wprowadza uporządkowane podejście do rozpoznania infrastruktury podziemnej.

Jego wartość polega nie tylko na wykrywaniu instalacji, ale przede wszystkim na określaniu i komunikowaniu wiarygodności pozyskanych informacji.

To istotne zarówno dla zarządców infrastruktury, jak i projektantów, wykonawców oraz inwestorów.

Chcesz poznać urządzenia wykorzystywane podczas badań infrastruktury podziemnej?

RealityHub oferuje rozwiązania GPR oraz wsparcie w zakresie doboru technologii i szkoleń.

Czytaj również

GPR czy lokalizator przewodów?

GS8000, GS9000 czy GM8000?

Poziom jakości	Podstawa informacji	Znaczenie
QL-D	Dokumentacja i dostępne rejestry	Przebieg ustalony na podstawie istniejących danych
QL-C	Rozpoznanie terenowe i widoczne elementy infrastruktury	Informacje wspierane obserwacjami terenowymi
QL-B	Detekcja metodami geofizycznymi, w tym GPR i EML	Przebieg rozpoznany na podstawie pomiarów
QL-A	Bezpośrednia weryfikacja odsłoniętej instalacji	Położenie potwierdzone przez bezpośrednią obserwację i pomiar